Procedura wyboru nowego Rzecznika Praw Obywatelskich wchodzi w decydującą fazę. Po zakończeniu terminu zgłaszania kandydatur, który upłynął 23 czerwca 2026 roku, Sejm (źródło: Sejm) przystąpił do publicznych przesłuchań. Wybór RPO wymaga bezwzględnej większości głosów w Sejmie, a następnie zgody Senatu, który ma na to 30 dni.
Kto ubiega się o stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich w 2026 roku?
O urząd Rzecznika Praw Obywatelskich w 2026 roku ubiegają się dwie osoby: mec. Sylwia Gregorczyk-Abram, popierana przez Koalicję Obywatelską i Lewicę, oraz Adam Borowski, kandydat Prawa i Sprawiedliwości. Publiczne przesłuchanie kandydatów na RPO rozpoczęło się 14 lipca 2026 roku o godzinie 14:00 w Sejm (źródło: Sejm)ie, w sali im. Henryka Wujca (naszrzecznik.pl).
Mec. Sylwia Gregorczyk-Abram została zgłoszona przez grupę posłów z Klubu Parlamentarnego Koalicja Obywatelska i Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy. Adam Borowski to kandydat zgłoszony przez grupę posłów Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość (tvp.info, naszrzecznik.pl). Organizatorzy przesłuchania podkreślili jego cel.
“Wydarzenie ma na celu umożliwienie kandydatom przedstawienia swojego doświadczenia, kompetencji oraz wizji sprawowania funkcji RPO. Formuła spotkania daje możliwość zadawania pytań i dyskusji. Kandydaci będą mieli okazję do wyrażenia swojego stanowiska w kluczowych kwestiach w zakresie ochrony praw i wolności obywatelskich”, wskazali organizatorzy (naszrzecznik.pl).
Jakie są kluczowe etapy procedury wyboru RPO?
Procedura wyboru Rzecznika Praw Obywatelskich obejmuje zgłaszanie kandydatur, publiczne przesłuchania w Sejmie, głosowanie w Sejmie wymagające bezwzględnej większości, a następnie zatwierdzenie przez Senat w ciągu 30 dni. Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zainicjował procedurę zgłaszania kandydatur 28 kwietnia 2026 roku. Termin na ich składanie upłynął 23 czerwca 2026 roku (gazetaprawna.pl, wiadomosci.radiozet.pl).
Obecna kadencja prof. Marcina Wiącka, który objął urząd 23 lipca 2021 roku, kończy się 23 lipca 2026 roku (upday.com, wiadomosci.wp.pl). Zgodnie z ustawą, Rzecznika powołuje Sejm za zgodą Senatu, na wniosek Marszałka Sejmu lub grupy co najmniej 35 posłów (wiadomosci.radiozet.pl). Aby Sejm dokonał wyboru, kandydat musi uzyskać bezwzględną większość głosów. Przy obecnej liczbie posłów oznacza to minimum 228 głosów (wiadomosci.gazeta.pl). W przeszłości proces wyboru RPO bywał skomplikowany; Sejm kilkukrotnie próbował wybrać następcę Adama Bodnara, zanim powołano prof. Marcina Wiącka (wiadomosci.wp.pl).
Kiedy Sejm zagłosuje nad kandydaturami i jaka jest rola Senatu?
Głosowanie nad kandydaturami na RPO w Sejmie zaplanowano na posiedzenie w dniach 15, 17 lipca 2026 roku, bezpośrednio po publicznych przesłuchaniach. Po wyborze przez Sejm, Senat ma 30 dni na wyrażenie zgody na powołanie Rzecznika. Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zapowiedział, że głosowanie nad kandydaturami odbędzie się podczas posiedzenia Sejmu w dniach 15, 17 lipca 2026 roku (wiadomosci.radiozet.pl).
Po podjęciu uchwały przez Sejm, Marszałek Sejmu przesyła ją Marszałkowi Senatu. Senat ma miesiąc na podjęcie uchwały w sprawie wyrażenia zgody na powołanie Rzecznika. Brak decyzji Senatu w tym terminie jest równoznaczny z wyrażeniem zgody (sip.lex.pl, tvp.info). Jeżeli Senat odmówi zgody, Sejm musi powołać na to stanowisko inną osobę, co może wydłużyć proces (sip.lex.pl).
Dla przedsiębiorców i menedżerów, wybór RPO ma bezpośrednie przełożenie na stabilność prawną i ochronę praw obywatelskich, które obejmują również swobody gospodarcze. Nowy Rzecznik będzie przez pięć lat wpływał na interpretację i stosowanie przepisów w relacjach obywatel-państwo, co może kształtować warunki prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Monitorowanie tego procesu jest istotne dla oceny przyszłego otoczenia regulacyjnego.
