Koncern farmaceutyczny Pfizer (PFE, NYSE) podjął kroki w celu wyegzekwowania od Polski zapłaty za nieodebrane szczepionki przeciw COVID-19. Wyrok belgijskiego sądu pierwszej instancji z 1 kwietnia 2026 roku nakłada na Polskę obowiązek uregulowania należności w wysokości 5 644 290 747 zł. Roszczenie, powiększone o odsetki, osiągnęło już około 6 mld 390 mln zł, co stanowi znaczące obciążenie dla finansów publicznych.
Jakie są szczegóły wyroku sądu w sprawie szczepionek Pfizer?
Sąd pierwszej instancji w Brukseli orzekł 1 kwietnia 2026 roku, że Polska musi zapłacić Pfizerowi 5 644 290 747 zł za około 64 mln dawek szczepionek przeciw COVID-19, których nie odebrała. Dodatkowo, Polska ma pokryć koszty procesowe w wysokości około 170 mln zł. Koncern Pfizer (PFE, NYSE) potwierdził, że podjął działania egzekucyjne, dążąc do realizacji wyroku.
“Wyrok belgijskiego sądu potwierdza znaczenie zobowiązań umownych, które stanowiły podstawę skutecznej europejskiej odpowiedzi na pandemię; Pfizer podejmuje kroki, by zapewnić wykonanie tego wyroku za pomocą przewidzianych prawem mechanizmów egzekucyjnych”, przekazała firma Pfizer.
Całkowita kwota roszczenia, uwzględniająca odsetki naliczane od pierwotnej sumy, wynosi obecnie około 6 mld 390 mln zł (dane na lipiec 2026). Pierwotna kwota główna, zasądzona przez sąd, odpowiada około 1,3 mld euro. Sprawa dotyczy umowy zawartej przez Komisję Europejską z koncernem Pfizer w imieniu państw członkowskich Unii Europejskiej. Umowa ta miała zapewnić szybki dostęp do szczepionek w szczycie pandemii, jednak jej warunki stały się przedmiotem sporu po zmianie sytuacji epidemiologicznej.
Dlaczego Polska odmówiła odbioru szczepionek i jakie są konsekwencje?
Polska w 2022 roku odmówiła odbioru części zamówionych dawek szczepionek, powołując się na zmieniającą się sytuację epidemiczną oraz skutki wojny w Ukrainie. Argumentowano, że pierwotne zapotrzebowanie na szczepionki uległo znacznemu zmniejszeniu, a kraj stanął przed nowymi wyzwaniami finansowymi i logistycznymi. Odmowa odbioru dotyczyła około 64 mln dawek, które zostały zakontraktowane, ale nigdy nie trafiły do Polski.
Konsekwencją tej decyzji jest nie tylko konieczność zapłaty za nieodebrane szczepionki, ale także fakt, że te 64 mln dawek nie zostaną wykorzystane. Zgodnie z informacjami, szczepionki te trafią do utylizacji, co oznacza całkowitą stratę finansową bez żadnej korzyści zdrowotnej czy społecznej. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że wykorzysta wszystkie dostępne środki prawne w celu zmiany nieprawomocnego wyroku. Resort podkreśla, że polski rząd działał w interesie publicznym, próbując renegocjować warunki umowy w obliczu zmieniających się okoliczności.
Jaki jest status prawny wyroku i perspektywy apelacji?
Wyrok sądu pierwszej instancji w Brukseli jest nieprawomocny, co daje Polsce możliwość wniesienia apelacji. Termin na złożenie apelacji wynosi 60 dni od momentu doręczenia Polsce odpisu orzeczenia wraz z nakazem zapłaty. Postępowanie apelacyjne w Belgii charakteryzuje się długim czasem trwania, średnio od 2 do 3 lat. Oznacza to, że ostateczne rozstrzygnięcie sporu może nastąpić dopiero za kilka lat.
W międzyczasie, koncern Pfizer podjął już działania egzekucyjne. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej (PAŻP) otrzymała informację od Europejskiej Organizacji ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (Eurocontrol) o zajęciu wierzytelności PAŻP z tytułu należnych jej opłat trasowych. Jest to bezpośredni skutek wyroku i próba zabezpieczenia roszczeń przez Pfizer. Premier Donald Tusk zapowiedział, że rząd nie pozostawi PAŻP bez wsparcia finansowego, co wskazuje na gotowość państwa do interwencji w celu ochrony kluczowej instytucji. Ministerstwo Zdrowia i Ministerstwo Finansów analizują dostępne opcje prawne, w tym możliwość negocjacji z Pfizerem, równolegle z przygotowaniami do procesu apelacyjnego.
Jakie implikacje wyrok ma dla przedsiębiorców i inwestorów?
Nieprawomocny wyrok w sprawie szczepionek Pfizer oznacza dla Polski konieczność zabezpieczenia środków na potencjalną zapłatę ponad 6 mld zł, co stanowi znaczące obciążenie dla budżetu państwa. Przedsiębiorcy i inwestorzy powinni monitorować rozwój sytuacji, gdyż ostateczne rozstrzygnięcie, które może potrwać do 3 lat, wpłynie na finanse publiczne i może mieć dalsze implikacje dla innych umów międzynarodowych. Działania egzekucyjne, takie jak zajęcie wierzytelności PAŻP, pokazują determinację koncernu w dochodzeniu swoich praw. To sygnał dla firm działających na rynkach międzynarodowych, że zobowiązania kontraktowe, nawet w zmiennych warunkach, są egzekwowane z pełną stanowczością.
