Sejm uchwalił nowelizację Prawa oświatowego, która wprowadza istotne zmiany w funkcjonowaniu placówek edukacyjnych. Nowe regulacje, mające na celu poprawę koncentracji uczniów i ograniczenie uzależnień cyfrowych, dotyczą zakazu używania telefonów komórkowych. Decyzja o przyspieszeniu prac legislacyjnych zapadła po rozmowie szefowej MEN Barbary Nowackiej z premierem Donaldem Tuskiem.
Jakie placówki obejmie zakaz smartfonów i od kiedy?
Zakaz używania smartfonów obejmie szkoły podstawowe oraz przedszkola, w tym oddziały przedszkolne funkcjonujące w szkołach podstawowych, wchodząc w życie 1 września 2026 roku. Nowe przepisy dotyczą korzystania z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń umożliwiających komunikację na odległość lub rejestrowanie obrazu i dźwięku. Zakaz obowiązuje zarówno podczas lekcji, jak i w czasie przerw, a także w trakcie zajęć edukacyjnych poza terenem szkoły, takich jak wycieczki.
W Polsce funkcjonuje około 14 tys. szkół podstawowych oraz 22,3 tys. placówek wychowania przedszkolnego, według danych GUS za rok szkolny 2024/2025. Oznacza to, że nowe regulacje dotkną ponad 36 tys. placówek oświatowych. Dla szkół ponadpodstawowych zakaz ma charakter fakultatywny, co oznacza, że decyzja o jego wprowadzeniu pozostaje w gestii dyrekcji poszczególnych placówek.
Co oznacza zakaz dla zarządzania szkołami i przedszkolami?
Dla dyrektorów placówek oświatowych wprowadzenie zakazu oznacza konieczność dostosowania statutów szkół i przedszkoli do nowych przepisów. Szkoły mają czas na wprowadzenie tych zmian do 31 października 2026 roku. W praktyce wymaga to opracowania i wdrożenia procedur dotyczących przechowywania telefonów, np. w szafkach, woreczkach lub koszykach u nauczyciela.
Ustawa przewiduje kilka wyjątków od zakazu. Uczniowie mogą używać telefonów za zgodą nauczyciela w celach dydaktycznych, np. do realizacji zajęć lub sprawdzenia wiedzy. Dopuszczalny jest również pilny kontakt z rodzicami oraz użycie telefonu ze względów zdrowotnych, za zgodą dyrektora szkoły. Wyjątek stanowi także bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia. Rzeczniczka Praw Dziecka zgłosiła uwagi do projektu, wskazując, że szeroki wyjątek w „uzasadnionych przypadkach” może prowadzić do niejednolitego traktowania uczniów w różnych szkołach i obniżyć efektywność zakazu.
Jaka jest skala problemu i społeczne poparcie dla zakazu?
Wprowadzenie zakazu jest odpowiedzią na rosnące obawy dotyczące wpływu smartfonów na koncentrację i rozwój dzieci. Badania wskazują, że 86% uczniów szkół podstawowych codziennie korzysta ze smartfonów, a średni czas użytkowania wynosi około 3,5 godziny dziennie. Blisko 30% uczniów wykazuje wysoką skłonność do nadużywania technologii, a 7% ma silne oznaki uzależnienia. Ponadto, 70% uczniów regularnie używa telefonu w szkole, z czego 20% bardzo często, a 50% często.
Społeczne poparcie dla zakazu jest wysokie. Według danych CBOS, 73% Polaków popiera wprowadzenie zakazu korzystania ze smartfonów w szkołach. Projekt ustawy został przygotowany przez Klub Polska 2050, a inicjatorem prac nad ustawą jest marszałek Sejmu Szymon Hołownia.
Jak przebiega proces legislacyjny i jakie są dalsze kroki?
Ustawa została przyjęta przez Sejm po pierwszym czytaniu i skierowana do prac w Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży. Po zakończeniu prac w komisji projekt trafi pod obrady Senatu. Po akceptacji przez Senat i podpisie Prezydenta, ustawa wejdzie w życie 1 września 2026 roku. Proces legislacyjny jest w toku, a jego finalizacja jest kluczowa dla wdrożenia nowych regulacji.
Dla przedsiębiorców działających w sektorze edukacyjnym, np. dostawców oprogramowania edukacyjnego czy rozwiązań do zarządzania placówkami, nowe przepisy mogą oznaczać konieczność dostosowania oferty do zmienionych realiów. Wzrośnie zapotrzebowanie na narzędzia wspierające edukację bez użycia smartfonów lub na rozwiązania do bezpiecznego przechowywania urządzeń mobilnych w szkołach.
Dla dyrektorów placówek oświatowych oznacza to konieczność wdrożenia nowych procedur i dostosowania statutów do 31 października 2026 roku, co wymaga efektywnego zarządzania zmianą i komunikacji z rodzicami oraz uczniami.
